8 March 2024 – International Women’s Day

8 Mart 2024 – 8 Mart Dünya Kadınlar Günü

To commemorate International Women’s Day I have written an article about writing my book. It is available in both Turkish and English.

The images above show Eudoxia, her daughter Pulcheria and her daughter in law Eudocia. These women are known as the Theodosian Women.

Reflections on ‘Christian Women in Turkey – A History’ for International Women’s Day 2024

Writing a book is like giving birth.  The book grows, like a child in the womb.  There are birth pangs as a writer grapples with the information they glean and tries to make sense of competing ideas and sometimes a lack of information which would have made the story more interesting.  There were times when I couldn’t write and rather than going off and doing something else for a couple of hours I would sit and stare at my computer screen hoping for inspiration!  However, after these times of not writing the information I had imbibed came out processed and ready to be written up in a coherent way!   Writing a book, for me, was not straightforward.  The writing process started with one sheet of A4 and grew into a 275 page book with over 1000 footnotes.  Not everyone reads the footnotes but they are there to acknowledge the sources I consulted.  I enjoyed reading, researching and gathering information together. 

After completing the editing of the English version a translator then turned my English into readable Turkish which I have been told captures my style of writing well.  I suppose this is a bit like those discussions about whether a new born baby resembles mum or dad.  It was enjoyable to work with the translator to explain some of the expressions I used in my writing.  It was as though the translator and I became midwives together who were overseeing the birth of this book for a Turkish audience. 

I wrote about 52 women and one man.  The man became a Christian through his Russian Concubine.  Each of the women is part of the Christian heritage of Asia Minor.  During my researching, reading and writing I have felt that these women were looking on, part of the great cloud of witnesses referred to in the New Testament (Hebrews 12:1-2), hopefully praying for me as I struggled to write an account of their history.  There are other women that could have been part of my selection and my hope is that others will write about their own locality, about Christian Women who have been their local forebears in the faith.  

What qualities did these women have?  Some were powerful women because of their status as part of the imperial family.  One such group were the Theodosian women who were either descended from Theodosius I or married his descendants. The three women were Eudoxia (376-404) who married  Emporer Arcadius, the son of Theodosius I.  The second was their daughter Pulcheria (399-453) and the third was Eudocia(401-460) who married Pulcheria’s brother Theodosius II in 421.  Each of these women were appointed Agusta, or Empress. 

Lisa Gierlach-Walker[1] in her paper about Eudocia describes how the Augusta possessed both power (βασιλεία) and piety (εὐσέβεια). She suggests that the other Theodosian women exercised their power and piety differently.  For instance: ‘Eudoxia had wielded her power to entertain high society within the palace walls’… ‘Pulcheria turned that upside down and made the palace more like a monastery… Outside the palace she used her influence to establish houses of prayer, refuges for the homeless and provided financial support for monastic communities. This, then is the Imperial world that Eudocia entered as a new Christian moulded deeply by Hellenistic culture.’

Eudocia’s baptism as a Christian was sponsored by her sister-in-law Pulcheria.  Eudocia’s faith probably deepened through her conversations with Melania who she met in Constantinople in 437/8 and visited when she went on pilgrimage to the Holy Land.

The first example of Empress Eudocia exercising her Christian piety is when Eudocia embarked on her first pilgrimage in 438. Eudocia had vowed that she would to go to the Holy Places to give thanks to God for her daughter’s marriage in 437.  On the way she visited Antioch and made a speech to the Senate.  She endeared herself to the people of Antioch by quoting from Homer saying ‘I claim to be from both your race and blood’.  In response the city placed a statue of her in the city square and showered her with praise.  Eudocia responded by feeding all the people in the city from her own wealth.  In comparison Pulcheria and other imperial women showed their piety by helping the poor, widows and orphans.  Selecting the marginalised rather than giving to all in the city as Eudocia did.  After meeting Barsauma, a wild, illiterate Syrian archimandrite in the Holy Land she too agreed to give to the poor and outcasts rather than to everyone. 

Pulcheria was sister to Theodosius who became Emperor when his father died but the Empire was ruled by a regent.  In 414 Pulcheria was made Agusta and took over the role of regent.  Pulcheria was described[2] as being “strong and determined, with a love of power for its own sake; but she was also excessively, extravagantly pious, taking a particular pleasure in the rebuilding of the ruined Haghia Sophia…her two younger sisters Arcadia and Marina (developed similar inclinations…the prevailing mood in the imperial palace, it was said was more that of a cloister than a court…” They spent their days sewing altar-cloths and chasubles to the sound of religious music and praying’. It was all a far cry, people somewhat wistfully observed, from what it had been in their mother Eudoxia’s day’.  When his father Arcadius died, Theodosius, his son, was left in a precarious situation, with the danger that, as Pulcheria and her sisters approached marriageable age, an ambitious politician might arrange a union which would destroy the independence of the dynasty. In the light of this threat, Pulcheria in her fourteenth year(412-13) devoted herself to virginity and persuaded her sisters to do likewise. According to a contemporary author, she acted ‘in order that she might not bring another male into the palace and might remove every opportunity for competition and plotting.’ Pulcheria’s choice of remaining, a virgin like the Virgin Mary, came out of religious conviction and a strong identification with Mary the mother of Jesus and an understanding of political expediency.  She proved herself to be a strong, astute woman in her dealings with the political and religious administrators that she encountered in her role as Augusta.

One Sunday Pulcheria appeared at the gate to the sanctuary of the Great Church, expecting to take communion within in the presence of the priests and her brother, the emperor.  When Nestorius, the newly appointed bishop, was informed of her custom, he hurried to bar her from entering, to prevent the sacrilege of a lay person and woman in the Holy of Holies. Pulcheria demanded entrance, but Nestorius insisted that “only priests may walk here.” She asked “Why? Have I not given birth to God?” He replied: “You? You have given birth to Satan!” And then Nestorius drove the empress from the sanctuary…In Nestorius’ view Pulcheria could not claim Marial dignity – that she had mystically “given birth to God” – to justify ceremonial equality with her brother.  Like any woman of her time, Pulcheria was regarded as a daughter of Eve, through whom sin had come into the world.

Pulcheria supported those who gave the Virgin Mary the title of ‘Theotokos’ which means God bearer or Mother of God.  At the Council of Ephesus (431) the Blessed Virgin Mary was given the title Theotokos.    

Pulcheria’s piety and power led her to take a leading role in the Council of Chalcedon (451).  By then she was married to Marcian who ruled as Emperor of the East from 450 t0 457.  The result of this council was that the Bishops who attended agreed to the Orthodox belief about the nature of Christ and the Monophysite statement was rejected.  The two statements were put into the Martyr Euphemia’s coffin.  The following day the Orthodox statement was in her hands but the Monophysite statement was at her feet. 

The Theodosian women were part of a dynasty that had an impact on the Eastern Roman Empire from the latter part of the 4th Century into the 5th Century.   They were part of an influential family and exerted their own influence according to their personal piety and exercising the power they had as women within their context.  This interplay of piety and power is seen in the lives of each of the women in the book.  Some have less power and autonomy than their Theodosian sisters but there is always some interfacing of piety and power.  Another striking example of this interfacing of piety and power is seen in the lives of the Cappadocian women who are related to the three men known as the Cappadocian Fathers.  Two mothers brought these men to birth but they were supported and encouraged by mothers and sisters who worked alongside them.  Macrina, the sister of Basil the Great, and her brother Peter were founders of a double monastery with both women and men.  Gregory of Nysa, the brother of Basil, wrote a Life of Macrina, which bears tribute to his sister’s piety and skills in blessing the family and the wider Christian world.  The women in this Cappadocian family had a profound influence on their brothers and were instrumental in bringing to birth an expression of monasticism. 

Many of the other women depicted can be said to have birthed faith in Christ and lived faithfully according to their understanding of the Christian message.  Mary the Mother of Jesus may have lived in Asia Minor, although not all biblical scholars agree with this assertion.  On this understanding I have explored her life, her faithfulness in responding to God’s call to bear in her body the infant Christ and her faithful commitment to following her son and being his disciple.  The New Testament’s last mention of her is in Jerusalem, in the upper room, praying with the disciples of Jesus between the Ascension of Jesus and Pentecost.  The New Testament makes no further mention of where she lived and what role she had in the nascent church after the outpouring of the Holy Spirit and the birth of the church, this silence does give room to explore the possibility that she accompanied the Apostle John to Ephesus. 

The Holy Spirit continues in our own day and age to draw us into faith in Christ and to work out our faith in our own circumstances and according to our insights and understandings.  By our lives of faith and commitment we continue to write the story of Christian women in Turkey.  

(Copyright © 2024 Rosamund Wilkinson)

 Christian Women in Turkey – A History: A Survey of Notable Christian Women in Asia Minor and Anatolia from 33CE to 2021.  Author: Rosamund Wilkinson.
Available from Amazon or local bookstores.


[1] Lisa L Gierlach-Walker ‘Empress Eudocia: A Mole enters the Theodosian Household’ Stromata: The Graduate Journal of Calvin Theological Seminary 59.1 (2017) 84-103.

[2] John Julius Norwich, Byzantium: the earlier centuries, (London: Penguin Books, 1990), p. 140

Dünya Kadınlar Günü 2024 için “Türkiye’de Hristiyan Kadınlar – Tarihçe” Üzerine Düşünceler

Kitap yazmak, doğum yapmak gibidir. Kitap, anne karnındaki bir çocuk gibi büyür. Bir yazar, topladığı bilgilerle boğuşurken ve birbiriyle yarışan fikirleri düzenlemeye çalışırken, bazen hikayeyi daha ilginç hale getirecek bilgi eksikliğinden dolayı doğum sancıları çeker. Yazamadığım zamanlar olurdu ve birkaç saatliğine gidip başka bir şey yapmak yerine oturup ilham gelmesini umarak bilgisayar ekranıma bakardım! Ancak, yazmadığım bu zamanlardan sonra hafızama aldığım bilgiler işlenmiş ve tutarlı bir şekilde yazılmaya hazır hale gelirdi! Bir kitap yazmak benim için hiç de kolay olmadı. Yazma süreci bir A4 kağıdıyla başladı ve 1000’den fazla dipnot içeren 275 sayfalık bir kitaba dönüştü. Herkes dipnotları okumaz ama onlar başvurduğum kaynakları belirtmek için oradalar. Okumaktan, araştırmaktan ve bilgileri bir araya getirmekten keyif aldım.

İngilizce versiyonun redaksiyonunu tamamladıktan sonra bir çevirmen İngilizcemi okunabilir bir Türkçeye çevirdi ve bana yazım tarzımı iyi yansıttığı söylendi. Sanırım bu biraz da yeni doğan bir bebeğin anneye mi yoksa babaya mı benzediği konusundaki tartışmalara benziyor. Yazımda kullandığım bazı ifadeleri açıklamak için çevirmenle birlikte çalışmak çok keyifliydi. Sanki çevirmenle ben birlikte bu kitabın Türk okuyucu kitlesi için doğuşuna nezaret eden ebeler gibi olduk.

52 kadın ve bir erkek hakkında yazdım. Adam, Rus cariyesi aracılığıyla Hristiyan oldu. Kadınların her biri Küçük Asya’nın Hristiyan mirasının bir parçasıdır. Araştırmam, okumam ve yazmam sırasında bu kadınların, Yeni Ahit’te (İbraniler 12:1-2) bahsedilen büyük tanık bulutunun bir parçası olarak beni izlediklerini ve tarihlerini yazmaya çabalarken benim için dua ettiklerini hissettim. Seçkimin bir parçası olabilecek başka kadınlar da var ve umudum başkalarının da kendi bölgeleri hakkında, inançta yerel ataları olan Hristiyan Kadınlar hakkında yazmalarıdır.

Bu kadınlar hangi niteliklere sahipti? Bazıları imparatorluk ailesinin bir parçası olarak statüleri nedeniyle güçlü kadınlardı. Bu gruplardan biri de I. Teodosius’un soyundan gelen ya da onun soyundan gelenlerle evlenen Teodosiusçu kadınlardı. Bu üç kadından ilki I. Teodosius’un oğlu İmparator Arkadius ile evlenen Evdoksia (376-404), ikincisi kızları Pulkeria (399-453) ve üçüncüsü de 421 yılında Pulkeria’nın kardeşi II. Teodosius ile evlenen Evdokia (401-460) idi. Bu kadınların her biri Augusta ya da İmparatoriçe olarak atanmıştır.

Lisa Gierlach-Walker Evdokia hakkındaki makalesinde Augusta’nın hem güce (βασιλεία) hem de dindarlığa (εὐσέβεια) nasıl sahip olduğunu anlatır. Diğer Teodosialı kadınların güçlerini ve dindarlıklarını farklı şekilde kullandıklarını öne sürer. Örneğin: “Evdoksia gücünü saray duvarları içinde yüksek sosyeteyi eğlendirmek için kullanmıştı” … “Pulkeria bunu tersine çevirdi ve sarayı daha çok bir manastır haline getirdi… Sarayın dışında nüfuzunu dua evleri, evsizler için sığınaklar kurmak ve manastır topluluklarına mali destek sağlamak için kullandı. İşte Evdokia’nın Helen kültürüyle yoğrulmuş yeni bir Hristiyan olarak girdiği imparatorluk dünyası böyleydi.”

Evdokia’nın Hristiyan olarak vaftiz edilmesine baldızı Pulkeria vesile olmuştur. Evdokia’nın inancı muhtemelen 437/8’de Konstantinopolis’te tanıştığı ve Kutsal Topraklara hacca gittiğinde ziyaret ettiği Melania ile yaptığı sohbetler sayesinde derinleşmiştir.

İmparatoriçe Evdokia’nın Hristiyan dindarlığının ilk örneği 438 yılında ilk hac yolculuğuna çıkmasıdır. Evdokia 437 yılında kızının evliliği için Tanrı’ya şükretmek üzere kutsal yerlere gitmeye yemin etmişti. Yolda Antakya’yı ziyaret etti ve Senatoya hitap etti. Homeros’tan alıntılar yaparak Antakya halkına kendini sevdirdi ve “Hem ırkınızdan hem de kanınızdan olduğumu iddia ediyorum” dedi. Bunun üzerine şehir, kent meydanına onun bir heykelini yerleştirdi ve onu övgü yağmuruna tuttu. Evdokia buna kentteki tüm insanları kendi servetiyle besleyerek karşılık verdi. Buna karşılık Pulkeria ve diğer imparatorluk kadınları dindarlıklarını yoksullara, dullara ve yetimlere yardım ederek göstermişlerdir. Evdokia’nın yaptığı gibi tüm kenti değil dışlanmış olanları seçerler. Kutsal Topraklarda ‘okuma yazma bilmeyen Suriyeli bir başrahip’ olan Barsauma ile tanıştıktan sonra o da herkes yerine yoksullara ve dışlanmışlara bağışta bulunmayı kabul etti.

Pulkeria, babası öldüğünde imparator olan Teodosius’un kız kardeşiydi ancak imparatorluk bir naip tarafından yönetiliyordu. Pulkeria 414 yılında Augusta ilan edildi ve naiplik görevini üstlendi. Pulkeria hakkında “güçlü ve kararlıydı, iktidar aşkı vardı; ama aynı zamanda oldukça aşırı şekilde dindardı, yıkık Ayasofya’nın yeniden inşa edilmesinden özel bir haz alıyordu… iki küçük kız kardeşi Arkadia ve Marina da benzer eğilimler geliştirdiler… kraliyet sarayının hâkim havası saray ortamından çok inzivâ mekânı oldu” deniyordu… Günlerini dini müzik ve dualar eşliğinde sunak örtüleri ve ayin cüppeleri dikerek geçiriyorlardı. İnsanlar ortamın Evdoksia’nın zamanından dünyalar kadar farklı olduğunu bir şekilde özlemle gözlemliyorlardı. Arkadius 408’de öldüğünde Teodosius’u riskli bir durumda bıraktı, çünkü Pulkeria ve kız kardeşleri evlenme çağına yaklaşmıştı ve hırslı bir politikacının hanedanın bağımsızlığını yok edecek bir evlilik ayarlaması tehlikesi söz konusuydu. Böylece on dördüncü yılında (412-413) Pulkeria kendini bekârete adadı ve kız kardeşlerini de aynısını yapmaya iknâ etti. O dönemde muhtemelen sarayı bilen çağdaş bir yazar olan Sozomen’e göre, ‘saraya başka bir erkek getirmeyecek ve her tür rekabet ve komplo ihtimalini ortadan kaldıracak şekilde’ hareket etmişti. Pulkeria’nın Bâkire Meryem gibi bâkire kalma kararı, dini inançtan olduğu kadar siyasî çıkarlardan da kaynaklıydı. Augusta makamında karşısına çıkan siyasî ve dini yöneticilerle ilişkilerinde güçlü, zeki bir kadın olduğunu kanıtladı.

Bir Pazar günü Pulkeria, rahiplerin ve imparator erkek kardeşinin huzurunda Rab’bin Sofrası’ndan almak üzere Büyük Kilise’nin ibâdet alanının kapısında göründü. Başdiyakon Petrus, Nestorius’a Pulkeria’nın uyması gereken âdeti bildirdi, episkopos da din görevlisi olmayan bir kişinin ve bir kadının En Kutsal Yer’e saygısızlık etmesini önlemek için aceleyle girişi engellemeye gitti. Pulkeria kendisini içeri almasını emretti, ancak Nestorius “burada sadece rahiplerin yürüyebileceği”nde ısrar etti. Pulkeria, “Neden? Ben Tanrı’yı doğurmadım mı?” dedi. Nestorius, “Sen? Şeytan’ı doğurdun!” cevabını verdi. Ardından Nestorius imparatoriçeyi ibâdethaneden kovaladı… (Nestorius’un) görüşüne göre Pulkeria, erkek kardeşiyle törensel eşitliğe sahip olduğunu haklı çıkarmak için (mistik bir şekilde) “Tanrı’yı   doğurduğunu”, yani Meryem’e özgü saygınlığı iddia edemezdi. Her kadın gibi, Pulkeria da günahı dünyaya getiren Havva’nın kızıydı.

Pulkeria, Meryem Ana’ya Tanrı Doğuran anlamına gelen ‘Theotokos’ unvanını verenleri desteklemiştir. Efes Konsili’nde (431) Kutsal Bakire Meryem’e Theotokos unvanı verilmiştir.

Pulkeria’nın dindarlığı ve gücü, Kalkedon Konsili’nde (451) öncü bir rol üstlenmesini sağladı. O sırada, 450-457 yılları arasında Doğu İmparatoru olarak hüküm süren Markian ile evliydi. Bu konsilin sonucu, katılan episkoposların Mesih’in doğası hakkındaki Ortodoks inancını kabul etmeleri ve Monofizit bildirinin reddedilmesiydi. İki bildiri Şehit Evfemia’nın tabutunun içine kondu. Ertesi gün Ortodoks bildirisi ellerinde, Monofizit bildirisi ise ayaklarının dibindeydi.

Teodosialı kadınlar, 4. yüzyılın sonlarından 5. yüzyıla kadar Doğu Roma İmparatorluğu üzerinde etkisi olan bir hanedanın parçasıydı. Etkili bir ailenin parçasıydılar; kişisel dindarlıklarına ve kadın olarak sahip oldukları gücü kendi bağlamları içinde kullanmalarına göre kendi etkilerini gösterdiler. Dindarlık ve güç arasındaki bu karşılıklı etkileşim kitaptaki kadınların her birinin hayatında görülmektedir. Bazıları Teodosiuslu kız kardeşlerden daha az güce ve özerkliğe sahip olsa da dindarlık ve güç arasında her zaman bir etkileşim vardır. Dindarlık ve iktidarın bu şekilde iç içe geçmesinin bir başka çarpıcı örneği de Kapadokyalı Babalar olarak bilinen üç erkekle akraba olan Kapadokyalı kadınların hayatlarında görülür. Bu erkekler iki farklı anne dünyaya getirmiştir, ancak onlarla birlikte çalışan anneler ve kız kardeşler tarafından desteklenmiş ve teşvik edilmişlerdir. Büyük Basileus’un kız kardeşi Makrina ve erkek kardeşi Petrus hem kadın hem de erkeklerden oluşan bir manastırın kurucularıydı. Basileus’un kardeşi Nissalı Gregorios, kız kardeşinin dindarlığına ve aynı zamanda aileyle birlikte daha geniş Hristiyan dünyasını kutsama becerilerine övgü niteliğinde olan ‘Makrina’nın Hayatı’nı yazmıştır. Bu Kapadokyalı ailedeki kadınların erkek kardeşleri üzerinde derin bir etkisi olmuş ve manastır düzeninin oluşmasında etkili olmuşlardır.

Tasvir edilen diğer kadınların çoğunun Mesih’e iman ettikleri ve Hristiyan mesajını anlayışlarına göre sadakatle yaşadıkları söylenebilir. İsa’nın annesi Meryem, Küçük Asya’da yaşamış olabilir, ancak tüm Kutsal Kitap bilginleri bu iddiaya katılmamaktadır. Bu anlayışla onun yaşamını, Tanrı’nın bebek Mesih’i bedeninde taşıma çağrısına yanıt verme konusundaki sadakatini, oğlunu takip etme ve O’nun öğrencisi olma konusundaki sadık bağlılığını araştırdım. Yeni Ahit’te ondan en son Kudüs’te, yukarı odada, İsa’nın göğe yükselişi ile Pentikost arasında öğrencileriyle birlikte dua ederken söz edilir. Yeni Ahit, Kutsal Ruh’un dökülmesinden ve kilisenin doğuşundan sonra nerede yaşadığından ve yeni oluşan kilisede nasıl bir rol oynadığından daha fazla bahsetmez, bu sessizlik Elçi Yuhanna’ya Efes’e kadar eşlik etmiş olma olasılığını araştırmaya yer verir.

Kutsal Ruh günümüzde ve çağımızda bizi Mesih’e imana davet etmeye, imanımızı kendi koşullarımızda, kendi anlayış ve kavrayışlarımıza göre gerçekleştirmeye devam etmektedir. İman ve bağlılık dolu yaşamlarımızla Türkiye’deki Hristiyan kadınların öyküsünü yazmaya devam ediyoruz. (Telif Hakkı © 2024 Rosamund Wilkinson)

Türkçe Versiyonu Kitabı Mukaddes Şirketi’nden temin edilebilir – www.kitabimukaddes.com Türkiye’de Hristiyan Kadınlar – Tarihçe: MS 33’ten 2021’e Küçük Asya ve Anadolu’da Yaşayan Kadınlar Hakkında Bir Çalışma. Yazar: Rosamund Wilkinson

İngilizce versiyonu Amazon’dan veya yerel kitapçılardan temin edilebilir. Christian Women in Turkey – A History: A Survey of Notable Christian Women in Asia Minor and Anatolia from 33CE to 2021. Author: Rosamund Wilkinson